Scott Pagano en Jochem Paap:
Hifi-fusie
Creatieve samenwerking
Pagano en Paap hebben hun ideeën heen en weer gestuurd via iChat, e-mail, en ouderwetse telefoonlijnen. Paap had de meeste surround-soundtracks voor de dvd afgerond maar was nog met de laatste paar bezig toen Pagano zich meldde. "Ik dacht: we kunnen dit op een hoger plan tillen en nieuwe manieren bedenken om met pixels en geluid te werken", aldus Pagano. Dat betekende inspiratie putten uit de tracks van Paap, 2D- en 3D-beelden ontwerpen met Adobe After Effects en Photoshop, Shake, Maya en Max/MSP/Jitter. De kunstenaar heeft al zijn stukken samengesteld in Final Cut Pro.
"Final Cut werkt probleemloos met alle indelingen en resoluties", vertelt Pagano. "Je kunt het zo gek niet bedenken of Final Cut kan ermee omgaan. Voor mij is dat ongelooflijk belangrijk."
Paap ontwierp de muziek voor het project met Max/MSP, Native Instruments Traktor en Kontakt, en Logic Pro – de vertrouwde hulpmiddelen voor nagenoeg al zijn muziekprojecten. Alle tracks voor de dvd zijn samengesteld in 5.1-surround, een opwindend nieuw medium voor Paap. "Componeren voor meerdere luidsprekers was een inspirerende gedachte", vertelt hij. "Het is wel eerder gedaan, maar niet met het soort muziek dat ik maak." De artiest voerde zijn geluiden in in Logic Pro, waar hij ze manipuleerde met filters en effecten. Met behulp van de eigen surround-soundmogelijkheden van Logic Pro, mixte hij zijn muziek voor zes audiokanalen. "Ik monteer en bewerk alles met Logic", vertelt hij. "Het is de eindfase voor elk muziekstuk dat ik maak."
Voor een betere synergie tussen muziek en beweging vloog Pagano naar Rotterdam om persoonlijk met Paap samen te werken. Daar, in de krochten van de industriële stad, vond de kunstenaar inspiratie. Gewapend met een HD-camcorder en fotoapparatuur verkende hij Rotterdam samen met Paap. Hij legde de industriële structuur, de achterkant van de stad vast.
Op dit ruwe grondvlak bouwden de kunstenaars samen verder. "Jochems muziek is bijna abstract", vertelt Pagano. "Zijn composities bevinden zich in het rijk van het geluidsontwerp, en het zou niet toepasselijk zijn om hierbij een commentaar of verhaal te leveren.. Maar de muziek heeft me sterk geïnspireerd om met audiovisuele synchronisatie aan de slag te gaan. Ik trok de energie en de beweging uit de muziek en zette deze om naar 2D- en 3D-beelden. Daarna hebben we het concept ontwikkeld waarbij we bij elke track door een reeks omgevingen gaan."
Bijvoorbeeld: Een aantal van Pagano's abstracte artistieke omgevingen zijn gevuld met een driedimensionale metaalachtige plantenwereld die de serene stilstaande beelden van de stad overgroeit, waarbij alle bewegingen nauwkeurig gesynchroniseerd zijn met de sonische salvo's van Paap. "Mijn begrip van muziek en geluid hebben me goed geholpen bij zo'n soort project", aldus Pagano. "Door die verbinding kan ik op een uitermate subtiele manier met muzikanten samenwerken."
Subtiele improvisatie
De geraffineerde wisselwerking tussen muziek en animatie wordt gemakkelijk gekanaliseerd in een intrigerende live-uitvoering van "Umfeld". De twee artiesten jammen samen terwijl ze elkaars creatieve energie gebruiken om nieuw materiaal te maken. "In een band krijg je een goed begrip van de bandleden", vertelt Pagano. "Je wordt samen een team omdat je automatisch een gevoeligheid ontwikkelt voor wat de ander gaat doen." Pagano en Paap delen die bijna fysieke verbinding en weven hun twee media samen zoals improviserende muzikanten dat doen.
Voor de liveshow is een batterij aan draagbare AV-apparatuur nodig. Pagano gebruikt een MacBook Pro, een Mac mini, een iPod, een dvd-speler en een videomengpaneel. Hij trekt clips – praktisch alles wat hij ooit gemaakt heeft – van de verschillende opslagapparaten en haalt ze door het mengpaneel. Hij bekijkt voorbeeldweergaven van de clips met een speciale browser/speler die hij gemaakt heeft met Max/MSP. Met de browser kan hij zijn clips direct sorteren en alles pakken wat hij nodig heeft bij de muziek van Paap.
Paap gebruikt twee Mac-laptops, een met Native Instruments Traktor en de ander met Ableton Live. Hij bedient de laptops met een Allen & Heath Xone 3D-mengpaneel. Het mengpaneel sluit naadloos aan op Paaps Macs, zodat hij in elke toepassing kan faden en tweaken zonder een muis aan te raken. "Op deze manier heb ik elk onderdeel van de software onder controle", zegt hij. "Voor mij is dit een veel menselijker interface dan een toetsenbord en een muis." De dj verstuurt MIDI-timingsignalen naar Pagano, die deze informatie gebruikt om zijn beelden nauwkeurig op elke audiotrack af te stemmen.
De uitvoering kan aan elke ruimte worden aangepast. "Het is allemaal volledig schaalbaar", zegt Pagano. "We kunnen het doen met één scherm, twee schermen, surround-luidsprekers of stereoluidsprekers. De omgeving bepaalt hoe de uitvoering wordt, en het is elke keer anders."
Polijsten van beeld en geluid
Het kernwoord achter het werk van Pagano en Paap is "anders". Beide kunstenaar streven ononderbroken naar de ontwikkeling van nieuwe vormen van kunst en expressie. "Ik ben enorm enthousiast over de dingen die je kunt doen met relaties tussen beeld en geluid", zegt Pagano. "Je kunt heel wat creatieve en technische wegen inslaan."
Voor Pagano is HD-video een van die wegen. Hij heeft op grote schaal met High Definition gewerkt, maar hij is van plan zijn werk nog verder in de richting van video met hoge resolutie te sturen. "Door mijn foto- en filmachtergrond ben ik gek op mooie, goed gerenderde beelden", vertelt hij. "Tot voor kort hadden videoartiesten geen mogelijkheid om met dit soort kwaliteit te werken. We zaten vast aan een formaat (televisie) dat eigenlijk in de jaren dertig is ontstaan. Maar met HD-video en Final Cut Pro kunnen we nu veel helderder en geavanceerder werk maken. En met de Mac beschikken we over alle pk's om alles te doen wat we willen."
Paap is van plan het gebied van geluidsontwerp over meerdere kanalen verder uit te diepen. "Surround sound en het bijbehorende ontwerpdomein is momenteel voornamelijk onontgonnen gebied, en het werken met een medium als surround over meerdere kanalen dwingt je tot creatieve oplossingen voor nieuwe problemen", stelt hij. "En dan gebeuren er verbazingwekkende dingen. Er ontstaat opwindende nieuwe muziek."