Alan Pollard: elektronische wizard
Björk is de onbetwiste koningin op het gebied van elektronische effecten. In haar shows draait het om haar kenmerkende, onconventionele stemgeluid en verfijnde melodielijnen, die worden begeleid door vervaarlijk klinkende instrumentale livemuziek, elektronische percussie en neurotische digitale instrumentatie. Deze complexe sound is echter niet de verdienste van Björk alleen. Ze wordt hierin bijgestaan en geadviseerd door een groep muzikanten, componisten en technische experts. Wanneer ze op tournee is, helpen die haar om haar muzikale fantasieën om te zetten in een onvergetelijke show.
Technical director Alan Pollard maakt al tien jaar deel uit van haar team. En op Björks meest recente tournee, Volta, heeft hij het elektronische orkest van de artieste gestroomlijnd. De tracks die gemaakt zijn met tientallen samplers, gizmo's en computers, worden nu met slechts enkele MacBook Pro's met Logic Pro en Ableton Live gestart en gesynchroniseerd. "Het is het meest eenvoudige en meest gestroomlijnde systeem dat we ooit op tournee hebben gebruikt", vertelt Pollard. "Het is ook het meeste flexibele systeem, want het geeft Björk en de rest van de band de vrijheid om bijna elk nummer uit haar repertoire te spelen."
Ook kan de IJslandse vedette nu veel gemakkelijker livemuzikanten aan de act toevoegen. In het verleden traden in haar shows harpisten, strijkensembles en diverse soloartiesten op. Tijdens de Volta-tournee spelen 10 koperblazers mee, die liefkozend de Icelandic Brass Girls worden genoemd, evenals toetsenist Jonas Sen en percussionist Chris Corsano. Mark Bell, die al jaren samenwerkt met Björk, bemant een MacBook Pro waarop Ableton Live is geïnstalleerd. En dan is er nog techno-wizard Damian Taylor, die behalve een tweede MacBook Pro een zogeheten reactable bespeelt, een nieuw elektronisch muziekinstrument dat door meerdere personen tegelijk kan worden bespeeld. Deze symbiose van menselijke inspanningen en processorchips is in niet geringe mate afhankelijk van Pollard en zijn MacBook Pro met Logic.
Snelle carrière
Pollard verdient sinds de dagen van de Atari zijn brood met live elektronische orkestratie. "Mijn eerste baantje was in een muziekwinkel", vertelt hij. "Ik verkocht geluidsapparatuur voor studio's in de begintijd van het digitale MIDI-systeem." De jonge Londenaar wilde oorspronkelijk geluidseffecten maken voor de BBC Radiophonic Workshop, maar dit hield hij snel voor gezien. "Het zag ernaar uit dat ik daar niet verder zou komen dan het rondbrengen van koffie." Toen werd hij door een vriend ingehuurd om een paar keyboards op te zetten tijdens een tournee.
"Al snel was ik met computers bezig op het podium", vertelt Pollard. In de daaropvolgende jaren werd hij de on-stage-techneut bij populaire bands zoals The Cure, Human League, Annie Lennox, Tears for Fears, Merz, Clannad, Emerson Lake and Palmer, Kylie Minogue, Belinda Carlisle, Neneh Cherry en Psychedelic Furs. In 1996 startte zijn samenwerking met Björk tijdens haar promotietournee voor het album Post. Hij werd haar technisch adviseur voor live-evenementen en zou in de volgende tien jaar regelmatig voor haar werken.
De shows van Björk zijn vaak adembenemende producties die een orgie vormen van vuurwerk, laserstralen en bergen stroomverslindende elektronische muziekapparatuur. Sommige van haar optredens zijn echter akoestisch en puur, met alleen haar stemgeluid en akoestische instrumenten. "Haar liveshows ontwikkelen zich voortdurend", zegt Pollard. "Ze is erg praktisch en door haar nauwe samenwerking met mij en met de anderen in de show laat ze de kwaliteiten van alle bandleden goed uit de verf komen. Dat geldt ook voor deze show."
Oorverdovende beats
Toch wijkt Volta in bepaalde aspecten af van eerdere tours. Het is nu voor het eerst dat Pollard nagenoeg elk nummer van Björk op de laptop heeft gezet. Dat is niet zo eenvoudig als het lijkt. De muziek is ingewikkeld en Pollard moet de gedeelten die live worden gespeeld eruit halen of dempen. Hij houdt slechts de fundamenten van de nummers over, waarop de bandleden kunnen voortbouwen.
"Mark vult het grootste gedeelte van de nummers en Damian doet daar iets extra's bovenop," aldus Pollard. Blaasinstrumenten, keyboards, zangpartijen en delen van de percussie worden live ingevuld. "Soms heb ik maar twee of drie sporen (onderdelen van een nummer) op staan", zegt hij.
En alle bandleden moeten synchroon spelen. Pollard geeft de midi-tijdcode van Logic Pro door aan Bell en Taylor, en een metronoomspoor aan de blazers. Aan weerszijden van het podium bevinden zich ook nog eens twee digitale metronomen. Het pulserende licht dat door deze metronomen wordt voortgebracht, zorgt ervoor dat de bandleden in de maat blijven. Pollard vertelt dat het bij de repetities aanvankelijk niet meeviel om de blazers op het juiste spoor te houden, omdat ze deze muziek niet eerder gespeeld hadden en omdat het complexe nummers zijn. "Maar opeens gingen de verschillende elementen toch een mooi geheel vormen, waardoor we betrekkelijk snel een goede show konden opbouwen."
Voor het synchroniseren van de show maakt Pollard ook gebruik van visuele middelen. "Ik gebruik zwevende tekstmarkers in Logic om speciale dingen mee aan te duiden die ik tijdens een nummer moet doen", vertelt hij. "Dat is heel handig. Als je midden in de show zit, met de rookmachine aan en lichtflitsen om je heen, raak je snel afgeleid en vergeet je gemakkelijk waar je mee bezig bent." Die simpele tekstaanwijzingen houden Pollard en de rest van de band bij de les.
