Esa-Pekka Salonen orkestreert een nieuw geluid.

Voor gerenommeerd componist en dirigent Esa-Pekka Salonen is muziek de meest indringende manier om contact met de wereld te krijgen. Hij gebruikt iPad Air om momenten van inspiratie om te zetten in compleet georkestreerde partituren en om zijn liefde voor klassieke muziek met anderen te delen.

01. Hoe een eigentijds publiek te boeien.

“Ik heb de The Orchestra-app gemaakt om mijn liefde voor klassiek te delen. En deze muziek toegankelijker te maken – vooral voor de jongere generatie.”

Esa-Pekka Salonen, dirigent en componist

Esa-Pekka Salonen is al meer dan dertig jaar dirigent en heeft een aantal van de beroemdste orkesten geleid – van de Los Angeles Philharmonic tot het Philharmonia Orchestra in Londen – en klassieke en hedendaagse meesterwerken ten gehore gebracht.

Maar hij ziet ook dat er een potentieel publiek bestaat wat nu denkt dat klassieke muziek hen niet aanspreekt. “Vooroordelen zijn het grootste probleem voor klassieke muziek. Het idee heerst dat het iets voor oude mensen is. Je moet je op een bepaalde manier gedragen, je moet bepaalde kleren dragen en je moet enorm saai zijn. Maar dat is allemaal niet waar.”

Om klassieke muziek voor een nieuwe generatie luisteraars toegankelijk te maken, heeft Salonen zich ten doel gesteld uit te leggen hoe een orkest in elkaar zit. “Ik wilde alles over het symfonieorkest vertellen – over het heden en het verleden. Uitleggen hoe het werkt, en waarom het op die manier werkt”, vertelt hij. Zo kwamen Salonen en zijn collega’s bij het Philharmonia op het idee de app The Orchestra voor iPad te ontwikkelen.

The Orchestra gebruikt alle mogelijkheden van iPad Air om gebruikers interactief en multimediaal kennis te laten maken met alle onderdelen van een orkest. “Opeens wordt een vreemd, afstandelijk en misschien wat abstract gebeuren veel tastbaarder en normaler”, zegt Salonen. “Ik zou het fantastisch vinden als iemand via The Orchestra klassieke muziek zou ontdekken.”

02. Inspiratie uit het alledaagse.

“iPad is ideaal om een eerste ingeving snel te kunnen noteren. Op momenten dat je geest volkomen open en vrij is, en je denkt: ‘Stel nou dat …’”

Esa-Pekka Salonen

Hoewel Salonen in zijn loopbaan vooral symfonieorkesten over heel de wereld heeft geleid, beschouwt hij zichzelf voornamelijk als componist. Gedachten en ideeën overbrengen aan anderen gaat het best via zijn orkestwerken.

Salonen doet voortdurend inspiratie op in zijn omgeving, en legt die vast op zijn iPad Air. “Ik hoop dat ik nooit het gevoel kwijtraak dat ik elke morgen heb als ik wakker word: een gevoel van nieuwsgierigheid”, zegt hij. “Ik wil overal meer over weten. Dingen die bestaan, die ik al ken.”

Voor Salonen komen ideeën meestal op onverwachte momenten. “Ik heb geen mantra’s. Geen strikte routines”, zegt hij. Salonen heeft zijn iPad Air altijd bij de hand om die ingevingen direct te kunnen vastleggen. Hij gebruikt de app Notion om stukjes muziek op te schrijven – akkoorden, melodieën, ritmes. En soms gebruikt hij Notities om gevoelens of stemmingen te beschrijven die hij later in muziek omzet.

Salonen verzamelt gedurende zes tot negen maanden ideeën. Dan, tegen het eind van het concertseizoen, bekijkt hij rustig welke delen onderdeel kunnen gaan uitmaken van een complete compositie voor orkest.

03. Van concept tot compositie.

“Ik heb een voorliefde voor het soort klanken waarbij het geheel veel meer is dan de afzonderlijke geluiden. iPad vertaalt mijn ideeën en fungeert daarmee als een soort partner in mijn creatieve proces.”

Esa-Pekka Salonen

Componeren voor een scala aan instrumenten.

In een symfonie kunnen wel 23 verschillende instrumenten voorkomen, die worden bespeeld door veertig tot honderd musici. Een van de grootste uitdagingen voor de componist is de instrumentatie in de hele compositie perfect in balans te brengen. Dankzij iPad Air kan Salonen ook onderweg een complete partituur beluisteren, en de expressiviteit per instrument aanpassen en afstemmen.

Veel componisten werken maanden, zo niet jaren aan de compositie van een orkestwerk. Tijdens het experimenteren en ontwikkelen van een stuk speelt iPad Air voor Salonen een ondersteunende rol.

“Componeren van klassieke muziek vraagt veel tijd”, vertelt Salonen. “Bovendien is het een ontzettend eenzaam proces.” Salonen werkt soms uren aan het uitwerken van een klein deel van een stuk, dat maar een paar seconden te horen is bij de uitvoering. Hij gebruikt Pianist Pro om stukjes muziek in te spelen in zijn compositiesoftware voor de Mac. Vervolgens kan hij dankzij de grote verwerkingskracht van iPad Air dezelfde ingewikkelde partituur openen in Notion om wijzigingen aan te brengen en het stuk opnieuw te beluisteren. Dankzij de afspeelfunctie kan Salonen zijn stuk beluisteren terwijl de compositie groeit – iets wat voorheen zonder orkest onmogelijk was.

“Ik ben nu vrij om te gaan en te staan tussen mijn echte studio en de meest draagbare versie ervan die ik me kan voorstellen”, zegt Salonen. Het compacte formaat en de snelheid van iPad zijn vooral belangrijk omdat hij over de hele wereld reist van uitvoeringen naar repetities.

Zodra de partituur af is, wordt hij aan het orkest voorgelegd en voor het eerst gespeeld. “Eigenlijk is dat het spannendste, die eerste repetitie”, zegt hij. “Het is de eerste keer dat je je stuk tot leven hoort komen. Klassieke muziek draait echt om de live-uitvoering. De schoonheid en eenmaligheid van het moment. Als je naar een concert gaat, weet je dat je iets gaat horen dat nooit meer precies zo zal worden gespeeld.”

“iPad wordt een soort verlengstuk van mijn brein. Het is alsof bepaalde mentale en fysieke functies scherper, eenvoudiger, en beter gestroomlijnd worden.”

Esa-Pekka Salonen

Voor grote en kleine avonturen.

Meer over iPad Air en iPad mini met Retina-display. Ze zijn zo veelzijdig, je kunt er vrijwel alles mee. En omdat ze zo dun en licht zijn, kun je ze praktisch overal mee naartoe nemen.