Rozdział 10. Korzystanie z monitorów brajlowskich

Jeżeli do komputera podłączony jest (lub połączony w parę, w przypadku urządzeń Bluetooth) obsługiwany monitor brajlowski, VoiceOver go automatycznie wykryje i będzie używać do wyświetlania informacji o zawartości ekranu. Do jednego komputera można podłączyć kilka monitorów brajlowskich, tak aby każdy z nich pokazywał te same informacje, co może być przydatne w klasie.

Domyślnie VoiceOver używa pisma Braille'a bez kontrakcji, można jednak włączyć użycie pisma Braille'a z kontrakcjami. VoiceOver będzie wówczas dynamicznie przełączać użycie kontrakcji, wyłączając je, aby ułatwić czytanie i edycję tekstu, i włączając, gdy poruszony zostanie kursor.

Zwykle na monitorze brajlowskim wyświetlane są nie tylko informacje o rzeczy wskazanej kursorem VoiceOver. Znajduje się tam również zawartość całego wiersza, w którym znajduje się kursor VoiceOver, włączając w to rzeczy po lewej i po prawej jego stronie. Przykładowo, jeżeli kursor VoiceOver wskazuje rzecz znajdującą się w oknie, monitor brajlowski wyświetla informacje o ikonach, polach wyboru i menu wyskakujących, jak również tekst widoczny po lewej i po prawej stronie kursora VoiceOver. Ten zestaw elementów, czyli kursor VoiceOver i rzeczy po jego lewej i prawej stronie tworzą „linijkę” pisma Braille'a.

Po rozpoczęciu korzystania z rzeczy wskazanej kursorem VoiceOver, opis brajlowski zmienia się, podając dodatkowe szczegóły. Przykładowo, po przesunięciu kursora VoiceOver do paska narzędzi, VoiceOver opisuje tylko zawartość tego paska, ponieważ pasek narzędzi rozciąga się od lewego do prawego krańca okna. Po rozpoczęciu korzystania z paska narzędzi (interakcji z obiektem), na monitorze brajlowskim pojawią się opisy każdego elementu widocznego na tym pasku, od lewej do prawej.

Siódma i ósma kropka używane są do wskazywania pozycji kursora VoiceOver, co pomaga znaleźć go na linijce pisma Braille'a. Funkcję tę można wyłączyć w oknie Narzędzia VoiceOver. Podczas edycji tekstu, siódma i ósma kropka używana jest do wskazania zaznaczonego fragmentu. VoiceOver wskazuje również pozycję kursora tekstowego, używając ósmej kropki w komórce poprzedzającej kursor i siódmej kropki w komórce znajdującej się za kursorem.

Trzy komórki statusu używane są przez VoiceOver do przedstawiania dodatkowych informacji o zawartości ekranu. Każda z tych komórek udostępnia określony rodzaj informacji. W preferencjach można ustalić liczbę komórek statusu i ich położenie na monitorze brajlowskim. Przykładowo, można wybrać, aby komórki pokazujące status tekstu i jego położenie znajdowały się po lewej stronie.

VoiceOver automatycznie wykrywa rodzaj monitora brajlowskiego podłączonego do komputera i ustala odpowiednie preferencje domyślne. Za pomocą Narzędzia VoiceOver można przypisać polecenia VoiceOver do przycisków na tym monitorze. Monitor brajlowski może być używany równolegle z syntezą mowy VoiceOver lub po jej wyciszeniu. Jeżeli monitor wyposażony jest w klawiaturę Perkinsa, można używać jej do pisania.

Zanim będzie można użyć obsługiwanego przez VoiceOver monitora brajlowskiego przez Bluetooth, należy urządzenie to połączyć w parę z komputerem. Komputer może być jednocześnie połączony w parę tylko z jednym monitorem brajlowskim używającym Bluetooth. Połączenie w parę jest czynnością jednorazową. Urządzenie raz połączone w parę z komputerem pozostaje z nim połączone do momentu ręcznego rozłączenia pary. Po połączeniu monitora brajlowskiego w parę z komputerem, VoiceOver wykryje go, gdy monitor ten zostanie włączony i będzie znajdował się w zasięgu. Jeżeli jest to podstawowy monitor brajlowski, można zacząć go wówczas używać.

Może się zdarzyć, że wiersz pisma Braille'a jest zbyt długi, aby zmieścił się na monitorze brajlowskim. W takiej sytuacji można wiersz ten przesuwać, naciskając lewy i prawy przycisk na monitorze. Przesunięcie zgodne jest z liczbą komórek (w tym komórek statusu), dostępnych na używanym monitorze brajlowskim.

Podczas przesuwania kursora VoiceOver za pomocą klawiszy VO, monitor brajlowski automatycznie przesuwa wyświetlany tekst, gdy jest to konieczne, nawet używając zawijania wierszy.

Wiele monitorów brajlowskich posiada tzw. „klawisze routera”, znajdujące się ponad komórkami brajlowskimi i służące do przesuwania kursora. Naciśnięcie klawisza routera znajdującego się nad daną rzeczą w wierszu pisma Braille'a powoduje przesunięcie kursora VoiceOver lub zaznaczenia do tej rzeczy.

Naciśnięcie klawisza routera znajdującego się nad narzędziem powoduje przesunięcie kursora VoiceOver do tego narzędzia, jeżeli jeszcze go tam nie ma. Jeżeli kursor VoiceOver jest już w tym miejscu, naciśnięcie tego klawisza powoduje wykonanie domyślnej czynności. Przykładowo, aby kliknąć w przycisk, można nacisnąć odpowiedni klawisz routera, aby przesunąć kursor VoiceOver do tego przycisku, po czym nacisnąć ten klawisz ponownie, aby kliknąć we wskazany w ten sposób przycisk. Nie trzeba więc w ogóle dotykać klawiatury komputera. Podobnie, podczas czytania tekstu lub poruszania się po nim, naciśnięcie odpowiedniego klawisza routera powoduje przesunięcie kursora w to miejsce tekstu.

Można również nacisnąć klawisz routera ponad komórką statusu, aby wyświetlić rozszerzony opis każdej kropki w danej komórce. Naciśnięcie dowolnego innego klawisza routera spowoduje opuszczenie opisu.

Zawartość wiersza ekranu, w którym znajduje się kursor VoiceOver, odzwierciedlana jest poprzez komórki na monitorze brajlowskim. Komórki statusu używane są przez VoiceOver do wyświetlania dodatkowych informacji o bieżącym wierszu, na przykład atrybutów tekstu.

Jeżeli monitor brajlowski wyposażony jest w osobne komórki statusu, VoiceOver użyje ich do wyświetlania dodatkowych informacji, na podstawie ustawień określonych w oknie Narzędzia VoiceOver. Jeżeli monitor brajlowski nie ma osobnych komórek statusu, VoiceOver używa do trzech pierwszych komórek po lewej lub po prawej, zgodnie z ustawieniami w preferencjach. Rezerwuje również jeszcze jedną komórkę, zostawiając ją pustą, jako separator pomiędzy pozostałymi komórkami a komórkami statusu.

VoiceOver wysyła do monitora brajlowskiego różne komunikaty, nie reprezentowane wizualnie na ekranie. Przykładowo, jeżeli program działający w tle wymaga uwagi użytkownika lub na ekranie pojawiło się nowe okno, VoiceOver wysyła informację o tym fakcie do monitora brajlowskiego.

VoiceOver zapamiętuje historię obejmującą 30 ostatnich powiadomień. Najnowsze powiadomienie wyświetlane jest jako pierwsze. Powiadomienia te można przeglądać po włączeniu w preferencjach pokazywania ogólnego statusu monitora.

VoiceOver wykrywa, czy monitor brajlowski posiada przyciski, a jeśli tak, przypisuje do nich często używane polecenia. Pozwala to na bardziej efektywną pracę i rzadsze używanie klawiatury. Przykładowo, VoiceOver może przypisać polecenie „W dół” do przycisku D3. Po naciśnięciu tego przycisku na monitorze brajlowskim, kursor VoiceOver zostanie przesunięty w dół o jeden wiersz. Można zmienić domyślne przyporządkowanie poleceń VoiceOver i dodać własne.

Mac OS X obsługuje szereg różnych monitorów brajlowskich, zarówno podłączanych do komputera za pomocą przewodu USB, jak i bezprzewodowych, korzystających z technologii Bluetooth.

Uwaga:W poniższej tabeli wyszczególnione są monitory Bluetooth oraz USB/Bluetooth. Brak informacji oznacza, że monitor podłączany jest tylko za pomocą przewodu USB.