Met kinderen en tieners praten over het delen van naaktfoto’s en ‑video’s
Regelmatig met kinderen en tieners praten over de mogelijke risico’s van het delen van naaktfoto’s of seksueel expliciete foto’s en video’s (sexting) kan problemen, zoals het zonder toestemming delen van een foto, helpen voorkomen. Bespreek het onderwerp in alle rust en kom er regelmatig op terug.
Als je kind vertelt dat het een naaktfoto of seksueel expliciete foto of video heeft ontvangen of verstuurd, reageer dan kalm en richt je vooral op de steun en hulp die je kind nodig heeft. Geef aan dat je het moedig vindt dat je kind het heeft verteld en zeg dat alles weer goed komt. Ga vervolgens samen aan de slag om de eventuele schade zoveel mogelijk te beperken.
Opmerking: als je kind een device gebruikt dat is aangemeld bij een Apple Account voor kinderen, maakt het device in bepaalde Apple apps naaktfoto’s en ‑video’s wazig. Kinderen onder de 13 jaar hebben toestemming van hun ouders nodig om deze content te bekijken. Bespreek deze feature met je kinderen en zeg wat ze moeten doen als er een wazig gemaakte foto of video verschijnt.
-
- Leg uit dat je foto’s en video’s van intieme lichaamsdelen niet moet delen.
- Spoor je kinderen aan om het jou te laten weten als ze een foto of video ontvangen die is geblurd of die ze als vervelend ervaren.
- Als je kind naar je toekomt met een ongepaste foto of video of als je dergelijke beelden op zijn of haar device ziet, reageer dan kalm en bespreek waarom jij het ongepaste beelden vindt. Zeg dat je het goed vindt dat je kind naar je toe is gekomen of dit eerlijk met je wil bespreken.
- Een zekere nieuwsgierigheid naar het menselijk lichaam is heel normaal, maar raadpleeg een hulpverlener als je kind herhaaldelijk of buitensporig veel interesse heeft in naakt en seksualiteit.
-
- Uit een onderzoek van Thorn uit 2023 bleek dat 17 procent van de tieners naaktbeelden had gedeeld en dat ongeveer 20 procent van de 9‑ tot 17‑jarigen naaktbeelden van iemand anders had gezien of gekregen, zonder dat diegene daar toestemming voor had gegeven.
- Tieners moeten erop bedacht zijn dat criminelen zich soms voordoen als tieners en doen alsof ze naaktbeelden of seksueel expliciete foto’s of video’s willen uitwisselen. Deze criminelen gebruiken de foto’s of video’s vervolgens voor seksuele afpersing (sextortion) door te dreigen om ze te posten of te verspreiden als het slachtoffer niet aan hun eisen voldoet. Zorg dat je tiener weet dat hij of zij altijd bij jou terechtkan en dat je er voor hem of haar bent.
- Ontdek je dat je tiener naaktfoto’s of ‑video’s ontvangt of verstuurt, blijf dan kalm en probeer na te gaan wat er aan de hand is. Als de foto of video ongevraagd is gestuurd, kan er sprake zijn van pesten of intimidatie.
- Soms worden naaktfoto’s of ‑video’s onder druk gedeeld. In andere gevallen kunnen ontvangers ze delen zonder toestemming van de afzender. Als het delen zonder toestemming is gebeurd, of als er een volwassene bij betrokken is, moet je overwegen om de politie in te schakelen.
- Praat rustig met je tiener over de risico’s van het versturen of ontvangen van naaktfoto’s of ‑video’s. Vertel dat de ontvanger ze op een dag bewust of per ongeluk met anderen kan delen, met alle gevolgen van dien (schaamte, pesten, etc.).
- Maak duidelijk dat, hoe gênant het ook is als de foto’s of video’s zijn verspreid, het ook weer niet het einde van de wereld is. Er zijn altijd mensen, waaronder jijzelf, die kunnen helpen en dan komt het weer goed.
Kinderen en tieners helpen omgaan met schokkende of gewelddadige content op hun devices
Schokkende of gewelddadige foto’s of video’s die mogelijk zijn geblurd, bevatten verontrustende of expliciete beelden met geweld, letsel, dood of wreedheid tegenover mensen, of het nu gaat om echte of fictieve beelden.
Kinderen en tieners gebruiken hun devices om te ontdekken, te leren en contact te leggen. Maar soms komen ze afbeeldingen of video’s tegen die gewelddadig, expliciet of verontrustend zijn. Als je kind een device gebruikt dat is aangemeld bij een Apple Account voor kinderen, maakt het device in bepaalde Apple apps automatisch foto’s en video’s wazig die mogelijk bloed of geweld bevatten. Ook verschijnt er een waarschuwing om je kind te beschermen. Kinderen onder de 13 jaar hebben toestemming van hun ouders nodig om deze content te bekijken. En belangrijk: Apple heeft geen toegang tot deze beelden, want dit gebeurt allemaal op het device. Bespreek deze feature met je kinderen en zeg wat ze moeten doen als er een wazig gemaakte foto of video verschijnt.
Kinderen en tieners kunnen dit soort content onbedoeld ontvangen of delen, zonder zich bewust te zijn van de gevolgen. Voor tieners is de context van cruciaal belang. Verontrustende content kan worden gedeeld om bewustzijn te creëren rondom problemen in de echte wereld, of om te shockeren, te provoceren en zelfs om te pesten of bedreigen.
Het doel van het vervagen van deze content is om tieners een moment te geven om na te denken en een weloverwogen keuze te maken. En om ouders van jongere kinderen de mogelijkheid te geven om hun kind te beschermen tegen het zien van verontrustende content.
-
Het zien van gewelddadige of expliciete content kan een emotionele impact hebben. Hoe een jong iemand daarop reageert, hangt af van leeftijd, mate van volwassenheid en gevoeligheid. Sommige kinderen kunnen zich angstig, depressief of overweldigd voelen. Andere kinderen kunnen nachtmerries hebben, moeite met slapen ervaren of meer in zichzelf gekeerd zijn. Op de lange termijn kan veelvuldige blootstelling hieraan ook het empatisch vermogen verminderen, of angst of risicovol gedrag vergroten.
-
Het beste dat je kunt doen, is met je kind praten. Een open gesprek zonder oordeel helpt enorm bij het verwerken van wat ze zien en laat hen weten dat ze er niet alleen voor staan.
Probeer het volgende:
- Blijf rustig en geef steun. Begin met vragen als “Heb je ooit iets online gezien wat je van streek maakte?” of “Wat denk je als je iets gewelddadigs ziet?” en reageer met nieuwsgierigheid in plaats van met een oordeel. Geef geen preek en blijf niet doorvragen naar alle details, want dat kan de spanning vergroten.
- Deel je eigen ervaring met schokkende beelden (als dat voor hun leeftijd relevant en gepast is) en hoe je daarmee bent omgegaan.
- Zorg ervoor dat ze weten hoe ze mensen of content waar ze niet op willen reageren, kunnen blokkeren of rapporteren.
- Bedenk samen een plan voor als het misgaat. Help je kind om te bepalen wat het moet doen als het online iets verontrustends ziet, zoals de app sluiten, de afzender muten of blokkeren, en naar jou of een ander vertrouwd persoon toekomen. Laat je kind weten dat het oké is om even afstand te nemen en voor zijn of haar emotionele welzijn te zorgen.
- Rapporteer ernstige zorgen. Bedreigingen, chantage of geweld moeten worden gemeld bij de school of de politie en indien nodig ook bij Apple.
Het allerbelangrijkst: verzeker je kind ervan dat het bij jou terechtkan zonder bang te zijn om in de problemen te komen. Deze gesprekken helpen om vertrouwen, veerkracht en zelfvertrouwen op te bouwen.
En als je tekenen van blijvende spanning opmerkt, zoals veranderingen in slaap, stemming, eetlust of gedrag, aarzel dan niet om contact op te nemen met een professional in de geestelijke gezondheidszorg. Je staat er niet alleen voor bij het begeleiden van je kind in de digitale wereld.
Meer over online veiligheid
Tips om ervoor te zorgen dat je kinderen online veilig blijven
Een veilige en positieve online omgeving voor kinderen en tieners waarborgen.
Online veilig blijven:
- Jij kent je kinderen beter dan wie dan ook. Wat werkt voor het ene kind, werkt totaal niet voor het andere. Het is allemaal afhankelijk van leeftijd, de mate van volwassenheid en vele andere factoren.
- Toon belangstelling voor de apps die je kinderen gebruiken en de sites die ze bezoeken. Zorg dat je weet wat de favoriete apps en games van je kinderen zijn, zodat je het platform en de privacy-instellingen begrijpt, en weet waarom je kinderen deze apps en games zo leuk vinden.
- Communicatie is cruciaal. Blijf in gesprek en maak er geen preek van. Maak duidelijk dat je kinderen altijd bij je terechtkunnen als ze een probleem hebben. Zeg dat je niet boos zal worden en dat je je kinderen vooral wil beschermen, en zeker niet straffen.
- Praat met je kinderen over beveiliging en privacy en het belang van het gebruik van sterke en unieke wachtwoorden en andere verificatiemethodes, zoals Touch ID en Face ID.
- Zorg dat kinderen weten dat er risico’s zijn verbonden aan bepaald online gedrag, zoals het delen van naaktbeelden, dat onder andere kan leiden tot pesten, desinformatie en reputatieschade. Je hoeft er niet heel diep op in te gaan, als je er maar regelmatig op terugkomt. Druk je kinderen op het hart dat ze op je kunnen rekenen als er iets ergs gebeurt.
- Gebruik tools als Schermtijd om het devicegebruik van je kinderen in de gaten te houden en in goede banen te leiden. Praat met je kinderen over de tools die je gebruikt en waarom je ze gebruikt. Zo leren je kinderen om op een verantwoorde manier met technologie om te gaan. Kijk regelmatig of de tools nog bij de leeftijd van je kinderen passen.
Grooming en sextortion
Grooming en sextortion herkennen en erover praten met kinderen en tieners.
Grooming en sextortion zijn twee vormen van online seksuele uitbuiting:
- Bij grooming gaan mensen relaties aan met jongeren alleen maar om ze te manipuleren en misbruik van ze te maken. Kindermisbruikers benaderen kinderen om geleidelijk hun vertrouwen te winnen en ze uiteindelijk te misbruiken.
- Sextortion vindt plaats wanneer iemand dreigt om intieme beelden of video’s naar buiten te brengen als het slachtoffer niet voldoet aan bepaalde eisen, zoals geld overmaken, nog meer foto’s versturen of seksuele handelingen verrichten.
Mensen die kinderen misbruiken en uitbuiten zijn vaak geduldig, vasthoudend en heel manipulatief. Het komt ook voor dat mensen die dit doen de kinderen persoonlijk kennen.
Sextortion en grooming zijn in de meeste landen verboden. Neem contact op met de politie en hulpinstanties als je kind het doelwit is.
Bescherm kinderen en jongeren door over grooming en sextortion met ze te praten op een manier die bij hun leeftijd past. Stel je kind gerust dat het niet zijn of haar schuld is als iemand hem of haar probeert te misbruiken of af te persen. Als iemand druk uitoefent, hen bedreigt of dwingt om een afbeelding met naaktheid, schokkende beelden of gewelddadige content te versturen, hoeven ze hier niet aan mee te werken. Er is altijd hulp beschikbaar.
Bespreek het onderwerp in alle openheid. Kinderen tegen grooming en sextortion beschermen is een doorlopend proces. Je helpt ze om een eigen radar te ontwikkelen en zorgt ervoor dat ze niet twijfelen om jou te waarschuwen als er iets misgaat.
-
Hoewel er bij deze signalen niet per se sprake is van grooming, moet je als ouder extra oplettend zijn als je kinderen:
- Geheimzinnig doen over hun activiteiten op internet.
- Snel een device uitzetten, verstoppen of dichtklappen als er iemand de kamer binnenkomt.
- Opeens allemaal cadeaus, geld, drugs, alcohol of andere waardevolle spullen hebben waarvan de herkomst onduidelijk is.
- ’s Avonds laat of op vreemde tijdstippen online zijn.
- Overstuur, verdrietig, boos of bang zijn.
Vraag je kind of er online iemand is die:
- Hem of haar cadeaus aanbiedt.
- Over liefde of seks praat.
- Naaktbeelden of seksueel expliciete foto’s of video’s verstuurt of erom vraagt.
- Hem of haar betrekt in heel persoonlijke gesprekken.
- Hem of haar vraagt om geheimen te bewaren.
- Probeert hem of haar van vrienden of familie te isoleren.
- Hem of haar vraagt om op een ander platform verder te praten.
Als je kind je vertelt dat het dit soort gedrag heeft meegemaakt, stel hem of haar dan gerust door te zeggen dat het niet zijn of haar schuld is.
Met kinderen en tieners praten over grooming
De beste manier om erachter te komen of kinderen van welke leeftijd dan ook het slachtoffer zijn van online grooming, is door met ze te praten. Zo kun je ook de gevolgen ervan beperken.
- Praat regelmatig met je kinderen of tieners over hun ervaringen op het internet.
- Praat over grooming op een manier die bij hun leeftijd past en zonder hen angst aan te jagen.
- Beloof dat je niet boos zult worden als ze je over iets vervelends vertellen of als ze een fout hebben gemaakt. Groomers maken handig gebruik van het feit dat kinderen bang zijn voor straf en daarom misbruik niet melden.
- Spreek samen regels en grenzen af, bijvoorbeeld wanneer het wel of niet oké is om online contact te hebben met mensen die ze niet kennen. Gebruik tools als Schermtijd om een oogje in het zeil te houden.
- Zorg dat je kinderen weten hoe ze mensen kunnen rapporteren, en accounts kunnen blokkeren of muten in apps die ze gebruiken.
- Praat samen over online beveiliging en aanbevolen privacy-instellingen.
- Zorg dat je kinderen weten welke persoonlijke informatie ze wel of niet online kunnen delen en waarom.
- Help je kinderen onderscheid te maken tussen positief contact en contact dat problematisch of zelfs gevaarlijk kan zijn. Laat je kinderen weten dat ze altijd bij jou terechtkunnen voor hulp als iemand ze, om wat voor reden dan ook, een slecht gevoel bezorgt.
Met jonge kinderen praten over grooming:
- Gebruik de juiste namen voor lichaamsdelen en leg uit wat er tot de intieme lichaamsdelen wordt gerekend en waarom.
- Ontmoedig communicatie met mensen die ze niet kennen.
- Bespreek het verschil tussen geheimen die je wel mag hebben (een surpriseparty voor iemand geheim houden) en geheimen die je beter niet kunt hebben (zoals niet tegen je ouders zeggen dat je bang bent of je bedreigd voelt).
Met oudere kinderen praten over grooming:
- Maak duidelijk dat sommige mensen online niet zijn wie ze zeggen dat ze zijn.
- Laat ze ermee oefenen om jou iets moeilijks te vertellen. Zeg dat je het goed vindt dat ze het hebben verteld en geef aan dat je ze gaat helpen.
Met oudere tieners praten over grooming:
- Zeg dat sommige mensen zich uitgeven voor iemand anders, en dat niet iedereen het beste met anderen voor heeft.
- Geef aan dat het normaal is dat tieners interesse hebben in seksualiteit en alles wat daarbij komt kijken, maar zeg ook dat ze altijd bij jou terechtkunnen als ze in een bedreigende situatie verzeild raken.
- Zeg dat ze iemand altijd kunnen negeren, rapporteren of blokkeren als die persoon ze een slecht gevoel geeft.
- Leg uit dat alles wat ze online delen kan worden gekopieerd en gedeeld met anderen, per ongeluk of expres.
Onthoud: jij kent je kinderen als geen ander. Hoe je een onderwerp ter sprake brengt, hangt af van de leeftijd en de mate van volwassenheid van je kinderen, naast diverse andere factoren, waaronder hun kwetsbaarheid en emotionele toestand.
Mogelijk hebben ze geen zin om te praten over online relaties en beseffen ze niet dat er sprake is van grooming. Druk ze op het hart dat het nooit hun schuld is als ze het doelwit zijn van grooming.
-
Hoewel dit niet per se tekenen zijn van sextortion, moeten ouders in de gaten houden of hun kinderen:
- Geheimzinnig doen over hun online activiteiten.
- Zonder uitleg vragen om geld of cadeaukaarten of geld wegnemen uit portemonnees of accounts.
- Onverklaarbare stemmingswisselingen hebben, of depressief, boos of bang lijken te zijn.
Met kinderen en tieners praten over sextortion:
- Tieners en oudere kinderen moeten zich ervan bewust zijn dat er criminelen zijn die aanbieden om naaktfoto’s of seksueel expliciete foto’s of video’s uit te wisselen.
- Leg uit dat deze mensen niet zijn wie ze zeggen dat ze zijn, en dat de afbeeldingen waarschijnlijk niet van hen zijn.
- Vertel ze dat criminelen kunnen dreigen om naakt- of intieme foto’s of video’s te posten, tenzij ze geld, meer foto’s of seksuele gunsten ontvangen.
- Zeg dat ze geen geld moeten sturen en niet aan eisen moeten voldoen. Betalen moedigt verdere uitbuiting vaak aan. Soms gaan de daders door naar andere slachtoffers, ook als ze niet betaald worden.
Wat ouders kunnen doen als kinderen het slachtoffer zijn of dreigen te worden:
- Bewaar berichten met bedreigingen voor het geval de politie ze nodig heeft.
- Breng de lokale politie en, indien nodig, school of werk op de hoogte van de situatie.
- Blokkeer de dader en controleer de instellingen voor devicebeveiliging met de Veiligheidscontrole van Apple.
- Bekijk de Handleiding voor Persoonlijke Veiligheid voor tips om online veiliger te zijn en grenzen te stellen aan ongewenste contacten.
- Stel je kind gerust. Zeg dat het misschien overweldigend aanvoelt, maar dat er hulp is en dat het goedkomt.
- Zeg dat ze altijd met jou, een andere volwassene die ze vertrouwen of een hulplijn kunnen praten.
- Breng je kind in contact met hulpdiensten, zoals hotlines of organisaties die slachtoffers ondersteunen. (Kijk onderaan de pagina voor informatiebronnen.)
Laat je kind vooral weten dat het zijn of haar schuld niet is en dat hij of zij er niet alleen voorstaat.
Omgaan met cyberpesten
Hoe je het herkent en je kind of tiener kunt helpen.
Cyberpesten is pesten op digitale devices, zoals telefoons, computers en tablets. Het kan zich voordoen via tekst, berichtenapps, chat, e‑mail, online games, social media, livestreams, foto’s en video’s. Van pesten is sprake bij herhaaldelijk en agressief verbaal of fysiek geweld bij een ongelijke machtsverhouding, maar elke vorm van lastigvallen, zoals beledigingen, bedreigingen, het zich uitgeven voor iemand anders, het verspreiden van geruchten, en uitsluiting, kan een soortgelijk negatief effect hebben. Ook beeldmateriaal met naaktheid, schokkende content of geweld kan hiervoor worden gebruikt. Cyberpesten gebeurt vaak naast fysiek pesten op school of in de directe omgeving van het kind. Volgens een onderzoek van het Pew Research Center uit 2022 wordt bijna de helft van de tieners in de VS online gepest of lastiggevallen.
Het is niet altijd te merken als kinderen worden gepest, en ze vertellen het ook niet altijd. Hoewel het niet per se tekenen zijn van cyberpesten, doe je er goed aan om bij je kinderen op de volgende signalen te letten: moeite met slapen, niet naar school willen, een lager zelfbeeld of sterk veranderd internetgebruik, bijvoorbeeld dwangmatig social media checken of devices alleen gebruiken als jij er niet bij bent.
Elk kind kan het slachtoffer worden van online pesten, maar sommige kinderen zijn er extra kwetsbaar voor. Denk bijvoorbeeld aan kinderen uit gemarginaliseerde groepen, zoals minderheden, kinderen met een handicap, LGBTQ+-jongeren, of iedereen die er anders uitziet of anders doet dan anderen.
Door geregeld met je kind te praten over zijn of haar online ervaringen, kun je een band opbouwen waardoor je kind sneller geneigd is om naar jou toe te komen als het online gepest wordt. Je kinderen moeten ook begrijpen dat het niet hun schuld is als dit gebeurt, en dat er mensen zijn die het kunnen helpen oplossen.
-
- Blijf kalm, word niet boos en geef nooit je kind de schuld. Meestal helpt het niet om het device van je kind af te pakken.
- Begin met een luisterend oor. Zoek uit wat er is gebeurd en hoe je kind zich daarbij voelt. Bied je kind steun.
- Als iemand ongepaste beelden of teksten stuurt waar je kind zich ongemakkelijk bij voelt, kun je adviseren om daar niet op te reageren.
- Spoor je kind aan om zijn of haar account te blokkeren of muten, en de ontvangen inhoud te rapporteren bij het platform waar het incident heeft plaatsgevonden.
- Bespreek manieren om een einde aan het pesten te maken. Bedenk ook hoe je je kind kunt helpen om dit te verwerken en hoe je de weerbaarheid van je kind kunt vergroten.
- Betrek je kind bij het vinden van een oplossing. Cyberpesten leidt vaak tot een verlies van controle over een sociale situatie en het is belangrijk dat je dit in samenspraak met je kinderen oplost.
- Weet je niet zeker wat je moet doen, win dan advies in bij een leerlingenbegeleider, een leerkracht of iemand anders met kennis van zaken.
- Ouders kunnen de situatie soms erger maken door in het openbaar te reageren. Denk goed na over je reactie.
- Is degene die jouw kind pest ook een kind, overleg dan met de ouders van het kind en met de school over de beste aanpak.
-
Neem het serieus. Als iemand anderen online pest, kan dit betekenen dat het kind zelf in de problemen zit. Probeer er daarom eerst achter te komen waarom het kind gemeen of agressief doet.
Een aantal mogelijke oorzaken:
- Bij een groep willen horen die aan online pesten doet.
- Angst, boosheid, depressie, gebrek aan controle, frustratie of stress ervaren.
- Zelf het slachtoffer zijn van online pesten.
- Behoefte hebben aan controle.
- Behoefte hebben aan aandacht van anderen.
- De mogelijke negatieve gevolgen van cyberpesten niet goed begrijpen.
Als kinderen anderen online pesten, kunnen ouders en andere volwassenen:
- Nagaan wat er met het kind aan de hand is om de oorzaak van het cyberpesten te achterhalen. Kijken naar de emotionele toestand van het kind, de groep waar het kind mee optrekt, en andere factoren.
- Met het kind praten en uitleggen hoe cyberpesten een negatieve invloed kan hebben op anderen en op het kind zelf, en waarom het niet acceptabel is. Vertel hen hoe belangrijk vriendelijkheid en empathie zijn en wat het effect daarvan is op anderen.
- Eventueel een leerlingenbegeleider of een andere professionele hulpverlener om tips en advies vragen.
- Duidelijk maken dat cyberpesten gevolgen heeft.
- Samen kijken hoe het kind het goed kan maken met de persoon die het heeft gekwetst.
Krijg emotionele en mentale ondersteuning
Wil je direct een ervaren hulpverlener spreken? AWEL biedt 24/7 hulp.
Melden
Je kunt afbeeldingen en de persoon die ze met je kind heeft gedeeld melden bij Child Focus.
Meld aan Apple
Foto’s en video’s die door Communicatieveiligheid zijn gemarkeerd vanwege naakt, kun je melden aan Apple, samen met de naam van de persoon die ze heeft gedeeld. Als deze functie voor jou beschikbaar is, ga dan terug naar de Apple app waarin de wazig gemaakte afbeelding verscheen en gebruik de knop ‘Meld aan Apple’ op het interventiescherm om een melding naar Apple te sturen.