Rozdział 11. Używanie gestów VoiceOver

W tym rozdziale omówione są sposoby obsługi komputera za pomocą gestów VoiceOver, wykonywanych na gładziku wielodotykowym.

Gesty VoiceOver

Na komputerach wyposażonych w gładzik wielodotykowy można używać gestów, aby poruszać się po ekranie, korzystać ze znajdujących się na nim elementów i wprowadzać polecenia VoiceOver.

Rozpoznawanie gestów należy włączyć poprzez zaznaczenie odpowiedniego pola wyboru w oknie Narzędzia VoiceOver lub poprzez przytrzymanie klawiszy Control i Opcja (tzw. klawiszy VO) i umieszczenie dwóch palców na gładziku, po czym obrócenie ich w prawo. Po włączeniu tej funkcji można używać standardowych gestów VoiceOver, a także przypisywać polecenia VoiceOver do innych gestów.

Gesty VoiceOver wymagają użycia jednego lub większej liczby palców, które należy umieścić na gładziku i przesuwać je po nim lub obracać. Można używać różnych sposobów wykonywania gestów. Przykładowo, można stuknąć dwoma palcami jednej ręki, albo jednym palcem lewej i drugim palcem prawej ręki. Warto wypróbować różne sposoby, aby wybrać najwygodniejszy dla siebie. Można również przećwiczyć standardowe i własne gesty, używając pomocy klawiatury, aby nauczyć się ich stosowania.

Podczas przesuwania kursora VoiceOver komputer mówi, jaka rzecz jest aktualnie wskazana. Natrafienie na pusty obszar ekranu sygnalizowane jest dźwiękiem. Informacje te pozwalają zorientować się w położeniu obiektów na ekranie.

Dotknięcie gładzika odpowiada dotknięciu fragmentu ekranu. Gładzik reprezentuje okno lub obszar ekranu, w którym znajduje się kursor VoiceOver. Przeciąganie palca po gładziku powoduje przesuwanie kursora VoiceOver w obrębie tego okna lub obszaru. Przykładowo, jeżeli kursor VoiceOver znajduje się w pasku narzędzi okna programu Mail, gładzik odpowiada temu paskowi narzędzi. Przeciąganie palca po gładziku powoduje wówczas przesuwanie kursora VoiceOver w obrębie paska narzędzi programu Mail. Dzięki temu, że gładzik reprezentuje tylko fragment ekranu, a nie jego całość, nie można omyłkowo przejść do innego programu lub obszaru.

VoiceOver ułatwia współpracę z osobami widzącymi, przyciemniając obszar ekranu, który nie jest aktualnie odwzorowany na gładziku. Stopień tego przyciemnienia można zmienić za pomocą suwaka przezroczystości tła, znajdującego się w panelu Dotyk, dostępnym w oknie Narzędzia VoiceOver. Podczas używania gestów VoiceOver można także korzystać z innych ułatwień współpracy z osobami widzącymi, takich jak panel napisów lub panel Braille'a.

Chcąc wyłączyć obsługę gładzikiem i sterowanie gestami, należy przytrzymać klawisze Control i Opcja, po czym obrócić dwa palce w lewo na gładziku. Można również wyłączyć tę funkcję w oknie Narzędzia VoiceOver.

Używanie gestów VoiceOver

Na komputerach wyposażonych w gładzik wielodotykowy można włączyć funkcję obsługi gładzikiem, pozwalającą obsługiwać komputer za pomocą standardowych gestów VoiceOver.

Uwaga:Podczas korzystania z gestów VoiceOver nie można używać przycisku myszy na gładziku, chyba że przycisk ten używany jest razem z klawiszem modyfikującym, jak np. w przypadku klikania z klawiszem Control.

Jak włączyć obsługę gładzikiem?

Przytrzymaj klawisze Control i Opcja (tzw. klawisze VO), po czym obróć dwa palce na gładziku w prawo.

Jak używać gestów VoiceOver?

Jak wyłączyć obsługę gładzikiem?

Przytrzymaj klawisze Control i Opcja (tzw. klawisze VO), po czym obróć dwa palce na gładziku w lewo.

Polecenia VoiceOver można wprowadzać zarówno za pomocą gestów, jak i skrótów klawiszowych.

Przypisywanie poleceń VoiceOver do gestów

Po włączeniu obsługi gładzikiem można przypisać różne polecenia VoiceOver do różnych gestów.

Uwaga:VoiceOver rozpoznaje zestaw standardowych gestów, których nie można zmienić.

Standardowe gesty VoiceOver

Jak przypisywać polecenia do gestów?
  1. Otwórz Narzędzie VoiceOver, naciskając klawisze VO-F8 (VoiceOver musi być włączone).
  2. Kliknij w kategorię Polecenia, następnie kliknij w Gładzik, po czym upewnij się, że pole wyboru „Włącz obsługę gładzikiem” jest zaznaczone.
  3. Kliknij w przycisk „Przypisz polecenia”.
  4. Użyj menu wyskakującego, aby wybrać klawisz modyfikujący, którego chcesz używać wraz z gestami. Domyślnie wybrany jest klawisz Command.

    W przeciwieństwie do standardowych gestów VoiceOver, podczas wykonywania własnych gestów należy przytrzymać jeden z klawiszy modyfikujących.

  5. Przejdź do tabeli gestów i poleceń. Przechodź w dół kolumny gestów, aż usłyszysz nazwę gestu, do którego chcesz przypisać polecenie.

    6. Interakcja z zawartością

  6. Przejdź do kolumny poleceń, otwórz menu poleceń i użyj klawiszy ze strzałkami, aby przeglądać dostępne polecenia.
    7. Zrzut ekranu obsługi za pomocą gładzika. Okno Narzędzia VoiceOver, podzielone w pionie na dwie części. Po lewej widoczny jest pasek boczny, zawierający listę kategorii z ikonami, natomiast po prawej widoczne są opcje należące do zaznaczonej kategorii. Zaznaczona jest kategoria Polecenia. Po prawej zaznaczony jest panel Gładzik.¶¶W prawym górnym rogu panelu klawiszy numerycznych znajduje się pole wyboru „Włącz obsługę gładzikiem”. Pole to jest zaznaczone.¶¶W prawym górnym rogu panelu widoczny jest napis „Wybierz klawisz modyfikujący i przydziel go do gestu. Wbudowanych gestów VoiceOver nie można modyfikować”. Po prawej stronie widoczne jest menu wyskakujące klawisza modyfikującego. Wybrana jest pozycja Command. Poniżej znajduje się tabela z dwoma kolumnami, od lewej do prawej: „Gest na gładziku” i Polecenie. Czwarty wiersz jest zaznaczony, zawiera „Przesunięcie w górę” w kolumnie „Gest na gładziku”, natomiast po prawej stronie - menu wyskakujące z kategoriami poleceń, które można przypisać do tego gestu. Kategorie te to, od góry: Ogólne, Informacje, Nawigacja, Tekst, WWW, Znajdź, Tabele, Wielkość i pozycja, Audio, Pismo Braille'a, Pomoce wizualne, Ważne punkty, Skocz, Własne polecenia. Po prawej stronie każdej nazwy kategorii widoczna jest strzałka prowadząca do podmenu z poleceniami.
  7. Gdy usłyszysz polecenie, które chcesz przypisać do bieżącego gestu, naciśnij klawisz Return, aby je wybrać.
  8. Po zakończeniu przypisywania poleceń kliknij w przycisk Gotowe.

Za pomocą menu poleceń można także przypisywać gestom skrypty i kolejki czynności Automatora Przykładowo, można sprawić, aby po wykonaniu gestu Command-podwójne stuknięcie dwoma palcami uruchomiony został skrypt utworzony w języku Perl, Ruby, Python lub AppleScript.

Korzystanie z zestawów za pomocą gestów

Podczas korzystania z gestów VoiceOver, zestaw opcji staje się wirtualnym „pokrętłem”, pozwalającym wykonywać różne czynności, zależnie od kontekstu. Przykładowo, podczas przeglądania strony internetowej, pozwala na przełączanie tabel, punktów www lub obrazków. W innych kontekstach może służyć do nawigacji, przełączania słów, znaków lub ustawień.

Jak używać „pokrętła” z zestawem opcji?
  1. Obracaj dwoma palcami po gładziku, aż usłyszysz ustawienie, którego chcesz użyć.

    Podczas „obracania” zestawu opcji, VoiceOver mówi nazwę każdej z nich i odtwarza dźwięk kliknięcia. Gdy opuścisz jedną z opcji, obracaj „pokrętło” dalej, aż usłyszysz ją ponownie.

  2. Przesuń palcami po gładziku w górę lub w dół, aby przejść do poprzedniego lub następnego wystąpienia wybranej rzeczy.

    Przykładowo, jeżeli wybrane jest „słowo”, przesunięcie palców w dół po gładziku spowoduje przesunięcie kursora VoiceOver do następnego słowa. Możesz wielokrotnie przesuwać palcami w dół, aby przechodzić do kolejnych słów, a gdy zaczniesz przesuwać palcami w górę po gładziku, kursor VoiceOver będzie przesuwał się wstecz słowo po słowie.

    Oto ustawienia, których możesz użyć:

    3. Ustawienia stron internetowych: Nagłówki, Obrazki, Ramki, Tablice, Nieodwiedzone łącza, Odwiedzone łącza, Punkty www, Narzędzia formularzy, Automatyczne punkty www, Łącza

    Pozostałe ustawienia: Znaki, Słowa, Nawigacja, Dostosuj

Opcje „Znaki” i „Słowa” są najbardziej przydatne podczas korzystania z obszarów tekstowych, pozwalają bowiem odczytywać tekst znak po znaku lub słowo po słowie. Opcja „Dostosuj” pozwala zwiększać lub zmniejszać ustawienia suwaka, licznika krokowego, elementu podziału lub innego narzędzia tego typu.

Opcja „Nawigacja” pozwala poruszać się po tekście wiersz po wierszu. Podczas korzystania z obszaru tekstowego, VoiceOver zaczyna czytać pierwszy wiersz tekstu, licząc od miejsca, w którym znajduje się kursor w momencie przesunięcia palców w górę lub w dół po gładziku. Każdy kolejny wiersz czytany jest w całości.

Jeżeli opcja „Nawigacja” użyta zostanie w oknie lub oknie dialogowym, VoiceOver może nie przeczytać całej zawartości wiersza tekstu; zależy to od układu elementów w tym oknie. Aby usłyszeć pozostałe elementy, konieczne może okazać się przesunięcie palcem w lewo lub w prawo, a następnie w górę lub w dół.

Sposób poruszania się po stronach internetowych za pomocą „pokrętła” i zestawu elementów zależy od wybranego domyślnego sposobu poruszania się po witrynach. W trybie DOM przesuwanie palcem w górę lub w dół po gładziku powoduje przechodzenie do poprzedniego lub kolejnego wystąpienia rzeczy wybranej z zestawu. Przykładowo, jeżeli „pokrętło” zestawu zostanie ustawione na nagłówki, przesunięcie palcem w górę lub w dół spowoduje przejście do poprzedniego lub następnego nagłówka na stronie internetowej. W trybie grup obiektów, przesuwanie palcem w górę lub w dół po gładziku powoduje przechodzenie do poprzedniej lub następnej grupy powiązanych elementów. Za pomocą Narzędzia VoiceOver można przypisać polecenie „Przełącz pomiędzy poruszaniem się po witrynach wg kolejności DOM lub wg grup obiektów“ do własnego gestu, aby móc łatwo przełączać wspomniane tryby w zależności od potrzeb.